Φιλελληνισμός

η διεθνής διάσταση και διαχρονική του σημασία για την κοιτίδα του

Η Έξοδος του Μεσολογγίου τον Απρίλιο του 1826 αποτελεί την κορύφωση του δράματος του ελληνικού ξεσηκωμού. Είναι, παράλληλα, μία μοναδική περίπτωση στην παγκόσμια ιστορία καθώς οι πολιορκημένοι Μεσολογγίτες έλαβαν την έμπρακτη συμπαράσταση πολλών φιλελλήνων, που αποφάσισαν να μοιραστούν τα δεινά και τη δόξα των επαναστατημένων Ελλήνων. Ο μεγάλος αριθμός των φιλελλήνων που θυσιάστηκαν στο Μεσολόγγι καθιστά φανερή την υπερεθνική σημασία της Εξόδου ως ευρωπαϊκού γεγονότος. Όταν η είδηση της πτώσης του ΜΕσολογγίου διαδόθηκε στην Ευρώπη, η Ελληνική Επανάσταση μεταμορφώθηκε από μία περιφερειακή σύγκρουση σε προσωπική υπόθεση αμέτρητων Ευρωπαίων. Η Έξοδος αποτελεί σταθμό διεθνούς σημασίας για τη στάση των υπεύθυνων πολιτών απέναντι στην καταπίεση και την ανάγκη υπεράσπισης της ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο φιλελληνισμός, αν και ξεκίνησε ως αρχαιολατρικό και ρομαντικό κίνημα, μεταμορφώθηκε σε πολιτική και στρατιωτική υπόθεση με την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης. Περίπου 1200 Ευρωπαίοι πολίτες αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την ασφάλεια των ιδιαίτερων πατρίδων τους και να κατέβουν, με όποιο μέσο μπορούσε ο καθένας, σε έναν τόπο άγριο και άγνωστο. Κάποιοι εφορμούσαν με καθαρά υλικά κίνητρα. Σε μία περίοδο μακροχρόνιας ανεργίας, πολλοί στρατιωτικοί που είχαν συμμετάσχει στους Ναπολεόντειους Πολέμους, είδαν στην ελληνική επανάσταση την ευκαιρία να κερδίσουν το ψωμί τους ή να αναβιώσουν τη δόξα και τον ενθουσιασμό του πολέμου.

Οι περισσότεροι φιλέλληνες, ωστόσο, παρουσιάστηκαν στην Ελλάδα εμπνεόμενοι από έναν πρωτόγνωρο ιδεαλισμό και μία πίστη στην ανάγκη της θυσίας προκειμένου να προφυλαχτεί η πρωταρχική αξία της ελευθερίας. Η καταπίεση και οι διωγμοί, που αντιμετώπιζαν οι φιλελεύθεροι Ευρωπαίοι από τους υποστηρικτές των πολιτικών του Μέτερνιχ και των συντηρητικών μοναρχικών, απαιτούσε την έκφραση μιας διαμαρτυρίας και ο ξεσηκωμός των Ελλήνων λειτούργησε ως το ιδανικό πεδίο για την εκδήλωση αυτού του αντιμοναρχικού πνεύματος. Εκατοντάδες Ευρωπαίοι πολίτες είδαν στην επανάσταση των απογόνων του Λεωνίδα και του Θεμιστοκλή μία πρόσκληση να συμβάλλουν στην οικοδόμηση ενός καλύτερου κόσμου, όπου η ανθρώπινη ελευθερία και αξιοπρέπεια θα αποτελούσαν τον οδικό χάρτη για τη συγκρότηση της κοινωνίας και του κράτους.